Qurnishxon saroyi

Xiva – Markaziy Osiyoning eng qadimiy shaharlaridan biri bo‘lib, uning boy meʼmoriy merosi ochiq osmon ostidagi ekspozitsiya shaklida namoyish etiladi. Ichan qalʼaning “ichki shahar” deb tarjima qilingan qalʼa devori ichida o‘rta asrlarning eng yaxshi anʼanalari asosida qurilgan go‘zal masjidlar, madrasalar va minoralar joylashgan.

Xivaning eng diqqatga sazovor joylaridan biri bu bir necha binolardan, jumladan Kurnishxon saroyidan iborat Kunya Ark qalʼasidir.

1806 yilda qurilgan saroyda anʼanaviy sharqona uslub saqlanib qolgan, uning qoidalariga ko‘ra ko‘plab saroy zallari bezatilgan. Saroy Xiva xonlarining qarorgohi bo‘lib, u yerda chet ellik mehmonlarni rasmiy ziyofatlar uyushtirgan.

Saroy yon tomonlarida joylashgan ikkita ustun bilan mustahkamlangan ayvonli keng hovlini o‘z ichiga oladi. Ayvon devorlari ko‘k ranglarda gul va geometrik bezaklar ko‘rinishida yasalgan mayolikaning ulug‘vorligi bilan tashrif buyuruvchilarni hayratda qoldiradi. O‘ymakor ganch bilan bezatilgan taxt xonasi janub tomonidagi devorda to‘shakka ega bo‘lib, uning yonida xon taxta joylashgan. Muqaddas Qurʼon satrlarini o‘z ichiga olgan qizil fonda kumush bilan bezatilgan bu taxtning asl nusxasi bugun Ermitajda namoyish etilmoqda. Qurnishxon saroyida uning mohir nusxasi namoyish etilgan.

Bundan tashqari, saroyda xon xazinasi ombori va ko‘plab noyob arab qo‘lyozmalarini o‘z ichiga olgan keng kutubxona joylashgan.

O‘zining ulug‘vorligi bilan ajralib turadigan Qurnishxon saroyi yaqin atrofda joylashgan Oqshih Bobo asket qalʼasi bilan muvaffaqiyatli birlashtirilgan.

Butun Kunya Ark majmuasi Ichan Qalʼaning barcha tarixiy obidalari singari YUNESKOning Butunjahon merosi ro‘yxatiga kiritilgan.